BATI DENETİM

Yapı Denetimin, 4708 Sayılı Kanun ile özet tarifi şöyledir; 'Can ve mal güvenliğini teminen imar planına,fen,sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetiminin sağlanmasıdır.'

Biraz daha açacak olursak, Plansız, Kontrolsüz ve Kalitesiz yapılaşmanın önlenmesidir; Çağdaş Kaliteli yapıların üretilmesidir; Yapılarda kullanılan malzeme ve işçiliğin standartlarının yükseltilmesidir; Deprem riskinin azaltılmasıdır. Günümüz Türkiye'sinde halen hatalı projelendirme ve denetimsiz uygulamalardan kaynaklanan Bina çökmeleriyle karşılaşılmaktadır. Bunun yanında yeryüzünün en aktif deprem kuşaklarının içerisinde yer alan ülkemizde aynı nedenlerden ötürü, depreme dayanıksız binalar üretilmekte ve insanlarımızın hayatları hiçe sayılmaktadır. Yapı Denetim uygulamasıyla tüm bu riskler en aza indirgenmeye çalışılmıştır. Böylece Bir yapı, Tasarım aşamasından en son kullanım aşamasına kadar konusunda uzman kişilerin kontrolünde yapılmaktadır.

Hayır. Yapı Denetim 13 Ağustos 2001 tarihinden itibaren 4708 Sayılı Kanunla 19 pilot ilde uygulanmaya başlanmış ve 13 Temmuz 2010 tarihinde yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı'yla 01 Ocak 2011 tarininden itibaren 81 ilde uygulanmaya başlanacaktır. Bilindiği üzere, Yapı Denetim 19 il olan Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ ve Yalova illerinde 9 yıl süre ile uygulanmıştı.

Evet. Ülkemizde 2001 yılında uygulamaya başlanan 'Yapı Denetim' uygulaması Avrupa ülkelerinde 20 yılı aşkın süredir; Amerika'da 40 yılı aşkın süredir uygulanmaktadır.

Yapı denetim kuruluşu öncelikle proje müellifince yapılan uygulama projesi;

a) Temel sisteminin, arsanın jeolojik yapısına göre tanzim edilen jeolojik rapora uygunluğu,

b) Taşıyıcı sistemin TSE 500'e ve afet bölgelerine yapılacak yapılar hakkında yönetmeliğe göre hesaplandığını,

c) Binanın ısı yalıtım yönetmeliği, mühendislik ve mimarlık projelendirme esasları, imar planı diğer ilgili yönetmelik, standart ve şartnamelere uygunluğunu belirler.

d) Yapıda kullanılan her türlü malzemenin, imalatın ve yapı elemanlarının standartlarına uygunluğunu test ederek test raporlarını ilgili idareye gönderir. Bakanlıkça ve Türk Standartları Enstitüsünce yeterliliği kabul edilen gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuarlarda test ettirir.

e) Beton kalıbı ve demir teçhizatı kontrol edilerek Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği eki örnek 5'e uygun tutanak tutulduktan sonra beton dökümüne müsaade edilir. Beton yapı denetim kuruluşunun yardımcı kontrol elemanlarının sürekli gözetiminde dökülür ve beton numuneleri, mutlak döküm yerinde ve sorumlu mühendis veya mimar ile birlikte deneyi yapacak laboratuar sorumlusu tarafından alınır.

f) Yapı Denetim Kuruluşu, inşaatta çalıştırılan işçi ve ustaların, mesleğinin erbabı olduğuna dair sertifika ve kullanılan malzemelerin TSE ye uygunluk belgelerini yapı müteahhidinden isteyebilir.

g) Yapı Denetim Kuruluşunun uygun görmediği malzeme, işçi, kalfa ve taşeron, yapı müteahhidi tarafından derhal şantiyeden uzaklaştırılır.

h) Yapı sahibinin isteği halinde, yapı müteahhidine ödeme yapmadan önce yapı sahibine ödemeye esas görüş bildirir.

i) Yapı Denetim Kuruluşu yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren yapının taşıyıcı sisteminde meydana gelebilecek yapı hasarından dolayı 10 yıl süreyle, taşıyıcı olmayan diğer kısımlardaki yapı hasarından dolayı 2 yıl süreyle sorumludur. Yapı Denetim Kuruluşu, izinsiz yapılan değişikliklerden dolayı sorumlu tutulamaz.

Ülkemiz topraklarını %92'si farklı oranlarda deprem tehlikesine sahiptir ve nüfusumuzun %95'i, sanayimizin %98'i bu bölgelerde konumlanmıştır.

4708 sayılı Yapı Denetim Kanununun uygulanmasına başlanmadan önce yürürlükte olan imar ve afetler mevzuatı etkin bir denetim fırsatı vermemiştir.

Ülkemizde son 20 yıl içerisinde meydana gelen her depremden sonra bu durumun olumsuz sonuçları çok açık olarak görülmüş olmasına rağmen, yapı denetimi konusunda olumlu bir gelişme sağlanamamış, aksine hızlı nüfus artışı ve göçler, çarpık ve yanlış şehirleşme ve sanayileşme, yoğun kaçak yapılaşma ve sık sık başvurulan imar afları ülkemizdeki deprem ve diğer afet risklerini her geçen gün daha da arttırmıştır.

Son olarak 17 Ağustos 1999 Marmara, 12 Kasım 1999 Bolu-Düzce, 06 Haziran 2000 Çankırı, 03 Şubat 2002 Sultan dağında yaşanan depremler sonrasında meydana gelen 82.000 can, 600.000 konut kaybımızı denetimsiz ve plansız yerleşimler yapılaşmaların yol açabilecekleri zararları bütün açıklığı ile ağır bir fatura olarak yeniden gözler önüne sermiştir.

Daha önce yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelik, hükümleri ile getirilen denetim faaliyetlerinin uygulamada büyük zorluklar olduğu, yapılan araştırmalarda, proje denetimi aşamasında dahi projelerin %91'de tasarım, hesap ve çizim hataları olduğu, uygulamanın ise hiç denetlenmediği ve şantiyelerin %90'ında yönetmelik ve standartlara aykırı beton döküldüğü ve beton mukavemet değerlerinin projesinde öngörülenden ortalama olarak %40 daha az olduğu tespit edilmiştir.

Bu gerçeklere bağlı olarak 13 Temmuz 2001 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4708 sayılı "YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN'la bu eksiklikler giderilmeye çalışılmıştır.

1 - Can ve mal güvenliği sağlanacaktır.

2 - Kaynak israfına sebep olan plansız, kontrolsüz ve kalitesiz yapılaşma önlenecektir.

3 - Çağdaş norm ve standartlarda ; projeler ve yapılar üretilecek, denetlenecektir.

4 - Yapım işlerinde kullanılan malzemelerin ve işçiliğin standartlara uygunluğu denetlenecektir.

5 - Yapı hasarı nedeniyle zarara uğrayan kişilerin hakları korunacak ve doğabilecek zararların tazmini sağlanacaktır.

6 - Bundan böyle artık GARANTİ BELGESİ olan binalarda oturacağız.